Van autonome systemen en slimme materialen tot Future-Proof Computing: in Noord-Nederland wordt gewerkt aan technologieën die de toekomst vormgeven. Door slim te investeren in baanbrekende HTSM-bedrijven en de slimme maakindustrie, wil de NOM het ecosysteem versterken en innovaties versnellen.
HTSM staat voor High Tech Systemen en Materialen. In dit brede werkveld, dat we vaak combineren met de slimme maakindustrie, worden geavanceerde systemen, materialen en technologieën ontwikkeld voor industriële toepassingen. Noord-Nederland heeft een bloeiende HTSM-sector die bijdraagt aan economische vooruitgang en maatschappelijke uitdagingen, zoals duurzame energie, gezondheid en mobiliteit.
De maakindustrie heeft diepe wortels in onze regio. Al in de 19e eeuw, toen ijzersmederijen uitgroeiden tot machinefabrieken, ontstonden er innovaties rond landbouwwerktuigen en machines in de strokartonindustrie. Feitelijk werd hiermee het fundament gelegd voor de noordelijke metaal- en maakindustrie.
De echte doorbraak naar een moderne maakindustrie vond plaats nadat Philips zich vanaf 1950 geleidelijk op meerdere locaties in NoordNederland vestigde. De elektronicafabrikant bracht niet alleen werkgelegenheid, maar vooral ook kennis, expertise en nieuwe productietechnieken naar de regio. Het gaf de slimme maakindustrie, als voorloper van de HTSM-sector, een impuls die doorwerkt tot de dag van vandaag.
Inmiddels profileert het Noorden zich nadrukkelijk als een van de vier techregio’s van Nederland, samen met Eindhoven, Delft en Twente. Dit wordt bevestigd door de aanwezigheid van een sterke kennisinfrastructuur, vernieuwende hightechbedrijven, cross sectorale innovatie en vitale samenwerkingsverbanden.
Zo is er onder meer het Innovatiecluster Drachten (ICD), een samenwerkingsverband waarin bedrijven, kennisinstellingen en overheden samenwerken aan innovaties op het snijvlak van smart industry, digitalisering en hightech productie. Een ander initiatief is EDIH NN, een regionaal innovatie- en ondersteuningsnetwerk dat bedrijven helpt bij hun digitale transformatie.
ICT en digitalisering zijn verweven met alle HTSM-ontwikkelingen. Of het nu gaat om sensoren, robotica, slimme productiesystemen, intelligente software en real-time dataverwerking, zonder deze elementen functioneert geen enkel modern hightech systeem.
Gevoed door onderwijs en onderzoek van wereldklasse neemt de slimme maakindustrie een prominente plaats in binnen de noordelijke HTSM. De focus ligt met name op de ontwikkeling en implementatie van autonome systemen: technologieën (software in samenwerking met hardware) die zelfstandig opereren en beslissingen nemen zonder directe menselijke tussenkomst.
Autonome systemen worden onmisbaar om de belangrijke transities te doorlopen en bieden kansen om de noordelijke economie te versterken en bedrijven toekomstbestendig te maken en te houden. De NOM wil de ontwikkeling van autonome systemen stimuleren door te investeren in kansrijke bedrijven en door innovatieve projecten en ecosysteem-interventies te initiëren. Zo zijn we nauw betrokken bij de oprichting van INFINITECH, een nieuw samenwerkingsverband en expertisecentrum dat innovatie versnelt door bedrijven, kennisinstellingen en overheden te verbinden rondom autonome systemen, AI en slimme maakindustrie.
Naast autonome systemen is ook Future-Proof Computing een speerpunt van de NOM. De term verwijst naar technologieën, software en hardware die zodanig zijn ontworpen dat ze flexibel, betrouwbaar en duurzaam zijn voor toekomstig gebruik en veranderende eisen. Niet onbelangrijk in een tijd waarin AI een razendsnelle vlucht neemt, energieverbruik de pan uit rijst en datasoevereiniteit steeds belangrijker wordt.
Want hoe garanderen we voldoende veilige datasets, stroom en rekenkracht? En hoe verbeteren we de energie-efficiency van chips en datacentra? Alle reden dus om stevig in te zetten op Future-Proof Computing. Het mooie is: de komst van de AI-fabriek in de stad Groningen schept daarvoor uitstekende voorwaarden.
De AI-fabriek is een expertisecentrum en supercomputerfaciliteit en wordt het centrale punt voor AI-onderzoek, innovatie en toepassing in Nederland, met directe impact op de noordelijke HTSM-sector. Het faciliteert samenwerking, verkleint de afhankelijkheid van ‘Big Tech’, de Amerikaanse IT-infrastructuren en biedt rekenkracht en kennisinfrastructuur die het hele Noorden, van hightech maakindustrie tot het mkb, vooruit helpt.
Als aanjager van de regionale economie investeert de NOM gericht in HTSM-bedrijven die een waardevolle aanvulling vormen op het noordelijke ecosysteem. De inzet ligt hierbij op innovaties die aantoonbaar bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke en economische uitdagingen. Denk aan bedrijven die werken aan autonome systemen, baanbrekende sensortechnologie of cloud computing.
De NOM fungeert niet alleen als investeerder, maar ook als verbinder tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheden. Door partijen samen te brengen ontstaan er samenwerkingsverbanden die van grote waarde zijn voor innovatie en opschaling binnen de HTSM-sector. De uitstekende onderzoeks- en prototypefaciliteiten in Noord-Nederland, maken de regio zeer aantrekkelijk voor bedrijven met R&D-potentieel.
Een groeiend aandachtsgebied is dual-use technologie: innovaties die zowel civiel als voor militaire toepassingen kunnen worden ingezet. Via het SecFund, een investeringsfonds voor defensie-innovatie, investeert de NOM in bedrijven die voorzien in de innovatiebehoeften van Defensie en bijdragen aan de strategische autonomie van Nederland. Voorbeelden zijn autonome counterdrone-systemen en vernieuwende radiotechnologie. Het fonds opent voor noordelijke HTSM-bedrijven nieuwe deuren naar financiering en defensieopdrachten.
Het investeringsportfolio van de NOM telt diverse veelbelovende bedrijven in de HTSM-sector. De spreiding is groot en loopt uiteen van bedrijven in robotica en edge computing tot innovators in slimme materialen en sensortechnologie. De breedte van het portfolio onderstreept de veelzijdigheid van de noordelijke HTSM-sector en versterkt de complete waardeketen.
Een schoolvoorbeeld van HTSM-innovatie is QDI Systems uit Groningen, een pionier in deeptech. De startup werd in 2019 door natuurkundige Artem Shulga opgericht als spin-off van het Zernike Institute for Advanced Materials van de RUG.
QDI Systems ontwikkelde een technologie die is gebaseerd op nanomateriaal, zogeheten quantum dots. Deze nanodeeltjes zetten licht uiterst efficiënt om in elektrische signalen, waardoor camera’s en sensoren lichtgevoeliger, energiezuiniger, nauwkeuriger en meer schaalbaar worden dan huidige siliconentechnologieën.
De technologie is bij uitstek geschikt voor toepassing in de markt voor consumentenelektronica en de medische sector. QDI Systems richt zich onder meer op korte-golf-infrarood (SWIR) toepassingen die gezichtsherkenning in smartphones aanzienlijk verbeteren. Maar de technologie biedt de consumentenmarkt uiteraard meer interessante mogelijkheden. Denk aan het ondersteunen van de volgende generatie wearables die niet alleen basale functies meten, maar ook gedetailleerd gezondheids- en omgevingsdata verzamelen.
Voor de medische sector ontwikkelde QDI Systems als eerste ter wereld een toepassing voor röntgenapparaten. Dit zorgt bij onderzoeken voor een hogere beeldkwaliteit en een lagere blootstelling aan schadelijke straling. QDI Systems zet, met andere woorden, een nieuwe standaard voor medische beeldvorming en patiëntveiligheid.
Om de technologie door te ontwikkelen en verder op te schalen haalde de startup een financiering op bij meerdere investeerders, waaronder de NOM. Maar ook helpen we QDI Systems met een netwerk om in de regio door te groeien en talent aan te trekken. Want ja, een bedrijf dat de potentie heeft om wereldwijd markten te transformeren willen we te allen tijde voor Noord-Nederland behouden.
Door strategisch te investeren en partijen te verbinden blijft de NOM onverminderd bouwen aan een robuust en toekomstbestendig HTSM-ecosysteem. De ambitie is helder: het Noorden positioneren als een van de vier techregio’s van Nederland. De NOM heeft kapitaal, kennis en een netwerk. De deur staat altijd open voor ondernemers die met slimme oplossingen en innovaties bijdragen aan de uitdagingen van morgen.
Deel deze pagina: