Terug naar Actueel

NOM kijkt om: Scania uit Meppel herrees als een feniks uit de as

Hoe gaat het eigenlijk met de bedrijven waar NOM in het verleden mee heeft samengewerkt? In deze rubriek kijken we samen met ondernemers terug naar de ontwikkeling tussen toen en nu.

De lakfabriek van Scania in Meppel werkt aan een flinke uitbreiding. Dat had eerder deze eeuw geen ziel voorspeld. In 2002 probeerde het Zweedse truckmerk nog naarstig van de leegstaande fabriek af te komen.

Als een feniks herrezen. Het had de titel kunnen zijn van een boek over de geschiedenis van Scania in Meppel. Rond de eeuwwisseling gaf niemand nog een cent voor de vestiging waar sinds 1964 cabines voor vrachtwagens werden geassembleerd en in kleur gespoten. De directie in Zweden besloot in 1994 al om de fabriek in Meppel te sluiten.

Het duurde uiteindelijk nog tot november 2002 voordat de laatste cabine van de bank rolde en ‘Meppel’ overbodig werd. Een deel van het personeel kon bij de assemblagefabriek in Zwolle terecht, het fabrieksterrein in Meppel kwam bij makelaars in de etalage. Scania leek Drenthe voorgoed te verlaten. Wie vandaag naar het gebouw rijdt, kan het zich amper meer voorstellen. Vrachtwagens rijden af en aan, de parkeerplaatsen voor medewerkers staan vol, het logo van Scania schittert levensgroot op de gevel. Scania Meppel is ‘gewoon weer’ de grootste industriële werkgever in de omgeving. Ongeveer 550 medewerkers verdienen er hun brood.

Wil, idee, samenwerking en beetje mazzel

‘Het is een mooi verhaal, dat samenhangt met een sterke wil, een goed idee, fijne samenwerking en mooie berekeningen en een beetje mazzel’, vertelt plantmanager Erik de Gilde. Eerst maar eens de sterke wil. De Gilde, die toen bij Scania in Zwolle werkte, zag het van afstand gebeuren. De toenmalige directie in Meppel besloot alles in het werk te stellen om de fabriek, of in ieder geval de werkgelegenheid, in de Drentse stad te behouden. Daarbij vond ze de NOM aan haar zijde.

Projectmanager van de NOM Gerard Lenstra herinnert zich die tijd nog goed. ‘Wij werden erbij betrokken op het moment dat Scania een koper zocht voor het gebouw en het terrein. Omdat wij natuurlijk ook staan voor behoud van werkgelegenheid in de regio, hebben we ons best gedaan. Maar de fabriek bleek niet te verkopen. Te specifiek ingericht voor andere partijen.’

Het is een mooi verhaal, dat samenhangt met een sterke wil, een goed idee, fijne samenwerking en mooie berekeningen en een beetje mazzel.
Erik de Gilde, plantmanager Scania

Dat zou je achteraf gezien een beetje mazzel kunnen noemen. Want de moeilijke verkoop gunde tijd om tot een goed idee te komen. De Gilde: ‘Rond die tijd zagen we dat het bedrijf steeds meer gelakte onderdelen inkocht. Dakdelen, spoilers, dat soort onderdelen. Het aantal gewenste kleuren nam snel toe en daarmee de complexiteit van het logistieke proces. Dat riep de vraag op of het niet goed zou zijn dat werk zelf te gaan doen.’

NOM kijkt om: Scania uit Meppel herrees als een feniks uit de as

Foto genomen februari 2020

Insourcing

Tijd voor de mooie berekeningen. Daaruit bleek dat insourcen allereerst gunstig zou zijn voor de kwaliteit van het lakwerk. Bovendien konden de kosten voor Scania ermee worden gedrukt. Dat is prachtig, maar daarmee was Meppel nog niet gered. Scania bezit verschillende fabrieken in Europa waar zo’n ‘lakfabriek’ opgezet zou kunnen worden.

De Gilde: ‘Dat was puur lobbywerk. Wij redeneerden dat de fabriek in Meppel toch leeg stond en goed geschikt gemaakt kon worden. De locatie is bovendien gunstig voor de markt in West- en Midden-Europa. Tel daarbij op de flexibiliteit van het personeel en de door Zwedenerkende goede moraal van de werknemers en uiteindelijk trokken we aan het langste eind.’

Bij de pogingen Scania voor Meppel te behouden kwam de fijne samenwerking goed van pas. Met de NOM bijvoorbeeld. Gerard Lenstra: ‘Wij hebben ons vooral beziggehouden met het lobbywerk op hoger niveau, zoals bij de Netherlands Foreign Investment Agency. Via het Ministerie zijn we op zoek gegaan naar investeringspremies, naar alle manieren om ervoor te zorgen dat Zweden ‘ja’ zou zeggen. Ons argument was de werkgelegenheid voor honderden mensen in de regio.’

De kogel ging door de kerk. In 2004 besloot Scania de fabriek uit de verkoop te halen en om te bouwen. De Gilde: ‘Noem het maar gerust vernieuwbouw. Een complete, moderne, automatische laklijn kwam er. Delen van het fabrieksgebouw werden helemaal nieuw opgetrokken.’ De NOM bemoeide zich met het circus aan vergunningen dat noodzakelijk is voor dit type fabriek. In 2005 draaiden de machines weer in Meppel, drie jaar na de sluiting. Anderhalf jaar later rolden de eerste gelakte onderdelen productiematig van de band.

NOM kijkt om: Scania uit Meppel herrees als een feniks uit de as

Foto genomen februari 2020

Nieuwe productielijn

Het gaat sindsdien geweldig met Scania in Meppel, dat langzaam maar zeker steeds meer productie naar zich toe geschoven zag. Nu glijden de onderdelen dag in, dag uit door de automatische lakstraat. Assemblage is op kleine schaal ook weer terug in huis. Een efficiënt ingerichte controle- en nabewerkingsafdeling maakt de producten van topniveau. Erik de Gilde: ‘We worden elk jaar beter. Dat moet ook, om continu overtuigend bewijs te leveren dat Meppel heropenen een goede zet was.’

Tegenwoordig worden technieken met big data en machine learning ingezet om het productieproces te blijven optimaliseren. Efficiëntie is key. Daarmee lijkt het verhaal van Scania Meppel rond. Maar het gaat verder. Het lijkt alsof de geschiedenis zich herhaalt, maar dan anders. Erik de Gilde en de zijnen halen een compleet nieuwe afdeling naar Drenthe. De onderdelen die in Meppel worden afgelakt, worden nu nog in hoofdzaak geprimerd ingekocht. Zou Scania dat niet ook gewoon zelf kunnen doen?

Ja dus. De business case bleek weer goed, de nieuwe lijn komt eraan. De maquette van de nieuwbouw is af, na de zomer gaat de spade de grond in. De nieuwe fabriek wordt volledig CO2 vrij (geen aansluiting meer op het aardgasnet). Via een ingenieuze brug over de weg wordt de nieuwbouw aan de overkant in de bestaande productielijn geïntegreerd. Erik de Gilde is ervan overtuigd dat het weer een succes wordt. ‘We worden er als geheel efficiënter van. We kunnen dit, dat hebben we de afgelopen vijftien jaar wel bewezen.’

Bekijk de website van Scania