Terug naar Actueel

De weg naar een octrooi heeft soms ‘iets weg van de brexit’

Een octrooi. Het klinkt spannend en indrukwekkend. De wereld erachter is die van raadsels en van grote ontwikkelingen. Een ondernemer bedenkt iets nieuws, maar weet hij wel zeker dat het nieuw is? En dat ene octrooi voor dat ene briljante product dat de wereld verovert, hoe gaat de bedenker ervoor zorgen dat niemand zijn idee en zijn mogelijke rijkdom gaat kapen?

‘Het gebeurt dat men op internet zoekt, winkels afstroopt en daarna zeker weet dat men wat nieuws heeft’, zegt Gijs van Hoorn. ‘Dan komt men hier om het beschermd te krijgen. Het zijn vooral uitvinders die dan hoge verwachtingen hebben. Ondernemers kennen het klappen van de zweep en weten vaak beter hoe het in de markt werkt.’

Adviseur IE

Wie in Noord-Nederland met octrooien te maken krijgt, loopt grote kans tegenover ir. Gijs van Hoorn te komen zitten. Van Hoorn is adviseur van IE (Intellectueel Eigendom) Noord-Nederland (RVO). Hij geeft voorlichting over de voor- en nadelen van IE, hij helpt de innovatieve mkb’er en uitvinder om product of dienst snel, goedkoop en effectief op de markt te krijgen.

Is het een technische uitvinding? Dan is er de octrooi-databank, weet Van Hoorn. ‘Daar kun je online kijken wat er in de hele wereld al is bedacht’, zegt hij. Het is gratis, maar er zijn circa 120 miljoen publicaties te vinden. Er kan op trefwoorden worden gezocht, maar slim zoeken doe je met bijvoorbeeld classificatiecodes. Van Hoorn helpt bij die zoektocht, want de leek krijgt veel te veel niet-relevante antwoorden.

Concurent of partner?

Van Hoorn: ‘Waar het om draait: is het nieuw en zou je het kunnen beschermen? Er zijn veel mogelijkheden, ook combinaties van mogelijkheden. De hamvragen zijn vooral: hoe ga je er geld mee verdienen, is er wel vraag naar je product? Zijn er anderen mee bezig? En zijn dat concurrenten of mogelijke partners?’

Gijs van Hoorn kent alle fases van het traject. Hij geeft workshops om zijn klanten wat meer koersvast over het soms glibberige innovatiepad te laten zoeken. Van Hoorn: ‘Je hebt bijvoorbeeld heel vaak hulp van een ander nodig. Iemand met een patent heeft niet altijd alle kwaliteiten om het product op de markt te krijgen. Je moet daarom ook in staat zijn zo nu en dan iemand vertrouwen te geven om verder te komen.

Net de brexit

Waar het in die fase om draait, zegt Van Hoorn, is dat duidelijk is wie de eigenaar is van het octrooi, wat moet geheim blijven, hoe verdeel je de opbrengsten en wat als de samenwerking stopt. Van Hoorn, met een glimlach: ‘Het is dan net de brexit.’

En in dit deel van het traject openbaart zich al te vaak het verschil tussen de ondernemer en de uitvinder. Van Hoorn: ‘De uitvinder is vaak een particulier met een goed idee. Sommigen worden ondernemer, maar vaak blijven ze creatieve techneuten.’

Risico’s

De zoektocht naar een octrooi is ook best link. Het idee waar alles om draait, moet geheim blijven. Des te meer partijen de inhoud van het idee kennen, des te groter de risico’s. ‘Je raakt het kwijt als je er openlijk over praat of de publiciteit zoekt’, duidt Van Hoorn. ‘Je kunt best veel zeggen zonder de uitvinding prijs te geven. Dat is de kunst. Je ontkomt er niet aan het idee te delen met partijen. Bijvoorbeeld als je op zoek bent naar financiering. Je moet dat leren. Ik geef daarover ook een workshop, over samenwerken.’

Tips heeft Van Hoorn wel: praat niet over hoe je iets maakt, maar wel over wat je bereikt. Wel over de oplossing, niet over hoe je het aanpakt. ‘Het is de valkuil voor techneuten’, zegt de consultant in IE, ‘want die praten graag over de techniek. Dat vinden ze leuk, maar juist dat onderdeel moet geheim blijven.’

Oezbekistan

Even voor de duidelijkheid: de speurtocht door de octrooidatabank levert niet altijd een sluitend antwoord op. Er is altijd het risico dat een andere partij op de wereld met iets soortgelijks bezig is. Grote concerns hebben ook zo hun trucjes, want als er ooit iets gepubliceerd is over een product – ongeacht waar – dan ontneemt dat anderen het alleenrecht op dat product. Zo kan het gebeuren dat een product wordt beschreven in een onbetekenend krantje in Oezbekistan. Van Hoorn: ‘Een concern voorkomt daarmee dat een techniek tegen het concern kan worden gebruikt.’

Een patent is niet gratis, absoluut niet. Je moet het als een investering zien, oppert Van Hoorn. ‘Je investeert ook alleen als het wat oplevert’, vindt hij. ‘Het kost duizenden euro’s, afhankelijk van het aantal landen waarin het octrooi moet gelden. Bovendien, het product of werkwijze moet adequaat beschreven worden door een zogenoemde octrooigemachtigde, die met universitaire technische opleiding een zo goed mogelijke juridische beschrijving levert.’

Schikken verstandig

Het is van immens belang dat een patent goed op papier komt te staan. Ruzies over de rechten zijn er regelmatig. Van Hoorn: ‘Er gebeurt van alles, maar wat onderhands geschikt wordt weet ik niet. Schikken is vaak het verstandigst. Er zijn ook niet zo veel rechtszaken, want het is een kostbare aangelegenheid.’

Wanneer wel en wanneer niet een octrooi?

Gijs van Hoorn zet op een rijtje wanneer wel en wanneer niet een octrooi moet worden aangevraagd.

  1. Is een product makkelijk te kopiëren, dan moet juist een octrooi aangevraagd worden.
  2. Goed kijken naar de levenscyclus van het product. Gaat het om een hype, dan is het snel voorbij en is een octrooi niet interessant. Gaat het daarentegen om een zogenoemde sleuteltechnologie, dan is een patent verstandig.
  3. Wat is het product waard in de markt? De kosten en de baten goed overwegen.
  4. Zijn er veel of weinig partijen die inbreuk kunnen maken op het patent? Kun je je recht handhaven? Een patent in China is misschien moeilijk te handhaven.
  5. Een investeerder wil soms een onderpand, zeker bij een startup. Een patent kan helpen om een investeerder over de brug te trekken.

Aansprekend patent: het hapje uit de beschuit van bolletje

Een van de bekendste patenten uit Nederland is ‘het hapje uit de beschuit’ van Theo Tempels. Bolletje had een licentie-overeenkomst met Tempels om de beschuiten zo te mogen produceren dat de klant makkelijk de beschuiten uit de strakke verpakking kon pakken. Van Hoorn: ‘Bolletje was lang de enige die de beschuit zo mocht produceren. Inmiddels is het octrooi verjaard en mag iedereen een hapje weglaten uit de beschuit.’ Van Hoorn vindt dit een mooi verhaal: ‘Het gaat hier om de eenvoud van het idee.’

Hoe nieuw is het als je er vrij over vertelt

Met octrooien heeft advocaat Mart Dijkstra van Yspeert Advocaten minder vaak te maken, met intellectueel eigendom (IE) op gebied van bijvoorbeeld merken, handelsnamen en auteursrecht des te meer. ‘Wat wij vooral doen is meedenken met de klant. De risico’s in kaart krijgen.’

Dijkstra, werkzaam geweest bij Samsung, is de specialist op het gebied van IE binnen Yspeert. Hij weet wat de grootste gemene deler is in zaken over intellectueel eigendom: ‘Het gaat vaak over een octrooihouder die not amused is als een concurrent van iets gebruik maakt dat lijkt op zijn octrooi. Begrijpelijk, want er is vaak flink geïnvesteerd. Dan kun je van die concurrent bijvoorbeeld zelfs winstafdracht vragen of een terugroep van de producten als er sprake is van inbreuk op het octrooi.’

Volgens Dijkstra is de kwestie van geheimhouding vaak een lastige voor mensen met een idee. ‘Het is verstandig, als je de markt op wilt, om je vooraf te laten informeren’, vindt hij. ‘Als je niet ervaren bent en je hebt een mooi idee, moet je absoluut de neiging onderdrukken om erover te willen vertellen. Je hebt iets nieuws, maar hoe nieuw is het nog als je er vrij over vertelt? Zorg dus voor een goede geheimhoudingsovereenkomst.’

Duroflame zoekt ei van Columbus

Aldrik Sebens uit Bedum zoekt intensief naar de mogelijkheid een patent aan te vragen. Momenteel heeft hij er nog niet een voor zijn Duroflame-pelletkachel. ‘De pelletkachel is een bestaand concept’, zegt hij, ‘en je moet iets weten te vinden waarin je je onderscheidt.

Een techniek waar je een patent op kunt baseren.’ Zo’n techniek heeft Sebens nog niet gevonden. Hij is zelf pelletkachels gaan maken vanwege het eigen design plus een beperking van de uitstoot. ‘Daar zit nog geen Ei van Columbus bij. En dus heeft het geen zin veel kosten te steken in patent-onderzoek.’

Aldrik Sebens sluit niet uit dat hij nog eens een patent aanvraagt. ‘Ik ben van alles aan het onderzoeken. En ik hoop eens wat te vinden op het gebied van verbranding en uitstoot, iets revolutionairs. Verder kan ik er niet veel over zeggen.’

Vraag- en Antwoordspel bij schrijven patent

Annemiek Tepper, chemicus en Europees Octrooigemachtigde werkzaam op de Groningse vestiging van octrooibureau V.O. Patents & Trademarks, helpt BioBTX om haar vinding te patenteren. Een leuke en uitdagende klus, vindt octrooigemachtigde Tepper. ‘Want er is op het werkterrein van BioBTX op dit moment heel veel gaande’, zegt ze. ‘Het gaat er dan om dat je een bijzonderheid ontdekt die onderscheidend is van bestaande technologieën.’

De Groninger proeffabriek breekt tanige plastics af tot de oorspronkelijke bouwstenen, waarvan weer nieuwe plastics worden gemaakt en plastic dus circulair wordt. Pieter Imhof, de CEO van BioBTX, vindt het vanzelfsprekend om octrooi aan te vragen voor de technologie van BioBTX. ‘We zijn een researchbedrijf. Kansrijke vindingen willen we beschermen.’

BioBTX levert V.O. de informatie over de technologie. Tepper: ‘Vervolgens ontstaat een soort vraag- en antwoordspel, waarin samen met de uitvinders gezocht wordt naar de unieke aspecten van de vinding. Het is een dynamisch proces, en uit de wisselwerking ontstaat een scherp beeld van waarin BioBTX zich onderscheidt. We denken conceptueel mee en gaan daarna de technologie juridisch verwoorden in een octrooiaanvraag.’

Van innovatief idee naar commercieel product

In dit whitepaper leer je:

  • Hoe het innovatieproces eruit ziet en welke uitdagingen je onderweg tegenkomt
  • Welke mogelijkheden er zijn om deze vroege fase van je idee/product te financieren
  • Op welke manier de NOM als investeerder jou kan helpen
Lees whitepaper