Neem contact op
Steward ownership is in Nederland een relatief onbekend concept, maar het wint aan bekendheid. Steeds meer ondernemers onderzoeken of deze ondernemingsvorm bij hen past.
Voor de NOM was de investering in Team050 de eerste praktijkervaring met een steward owned onderneming en die kennis delen we graag. Investment analist Michael Toxopeus neemt je mee in deze nieuwe eigendomsvorm én de aandachtspunten vanuit investeringsperspectief.
Bij traditionele investeringen spelen rendement, waardegroei en toekomstige exitmogelijkheden vaak de belangrijkste rol. Bij steward ownership ligt de focus anders. Het juridische eigendom en economische eigendom (winst en waarde) worden van elkaar gescheiden. Winst is daarbij geen doel op zich, maar een middel om de missie en continuïteit van het bedrijf na te jagen.
Steward ownership is geen formele rechtsvorm, maar een principe dat juridisch op verschillende manieren vorm kan krijgen. Een veelgebruikte constructie is het gouden aandeel: een externe stichting houdt een bijzonder aandeel met stemrecht en kan ingrijpen wanneer de missie of zelfstandigheid van het bedrijf in het geding komt. Zo blijven geld en zeggenschap gescheiden.
Bekende internationale voorbeelden zijn Bosch, Patagonia en Novo Nordisk. In Noord-Nederland kennen we Voys. We schreven hier eerder een artikel over. Andere bekende steward owned organisaties in Nederland zijn TBI, De Efteling en Remia. Het concept wint ook politiek aan aandacht: in de Tweede Kamer wordt gewerkt aan een bijpassende rechtsvorm, rentmeestervennootschap.
Veel ondernemers bouwen hun onderneming op vanuit een eigen visie, cultuur en manier van werken. Steward ownership helpt om die uitgangspunten te bewaken door de zeggenschap te beleggen bij de mensen die de onderneming hebben opgebouwd en de missie van binnenuit kennen. Of, zoals Team050 verwoordt: ‘Wie kan het gedachtegoed waarmee ik ben gestart beter bewaken dan ik zelf?’
Dat vraagt wel voorbereiding. Een steward owned structuur opzetten vraagt om goede juridische inrichting en duidelijke governanceafspraken: wie zijn de stewards, hoe worden zij benoemd en hoe wordt de missie concreet bewaakt?
Externe financiering aantrekken hoeft daarbij echter niet te betekenen dat de zeggenschap over de koers van het bedrijf wordt opgegeven. De structuur waarborgt dat de onderneming ook bij nieuwe investeerders haar missie en zelfstandigheid behoudt.
Investeren in een steward owned onderneming vraagt om een andere instelling dan gebruikelijk. Bij conventionele investeringen geeft zeggenschap grip om bij te sturen wanneer dat nodig is. Bij een steward owned bedrijf is de zeggenschap anders georganiseerd, bijvoorbeeld bij de stewards en een onafhankelijke stichting. De investeerders hebben minder zeggenschap dan zij normaal gewend zijn. Daarnaast wordt in veel steward owned structuren gewerkt met een begrensd rendement voor investeerders.
Beide aspecten vragen bereidheid om af te wijken van wat normaal gesproken het uitgangspunt is voor investeerders. Voor de NOM past die afweging goed bij de manier waarop wij naar investeringen kijken. Naast een gezonde businesscase kijken we naar de bijdrage die een onderneming levert aan een sterker, innovatiever en toekomstbestendig Noord-Nederland. Dat sluit goed aan bij het langetermijnkarakter van steward ownership.
Team050 koos voor steward ownership om de zeggenschap bij de eigen mensen en missie te houden, in een zorgmarkt waar overnames steeds vaker voorkomen. Tijdens het traject bleek dat de bereidheid van beide partijen om buiten de gebruikelijke kaders te denken een belangrijke succesfactor was. Niet de juridische structuur of de financiële voorwaarden stonden daarbij centraal, maar de vraag of ondernemer en investeerder bereid waren om gezamenlijk naar passende oplossingen te zoeken.
Bij NOM en Team050 was er vanaf het begin een duidelijke overeenkomst in maatschappelijke ambitie en regionale betrokkenheid. Dat gaf het proces een goed vertrekpunt. De fase van het bedrijf speelt daarbij eveneens een rol. Team050 is een volwassen mkb-bedrijf, en dat bood ruimte om een andere afweging rond zeggenschap en rendement te maken dan bijvoorbeeld bij een startup het geval zou zijn.
Per casus zullen die uitgangspunten verschillen. Steward ownership was voor de NOM nieuw terrein. Juist daardoor leverde het traject waardevolle inzichten op. Het biedt reële mogelijkheden voor missiegedreven ondernemingen die kapitaal zoeken zonder hun onafhankelijkheid op te geven.
Overweeg je als ondernemer een steward owned structuur, of wil je weten wat dit voor een financieringstraject betekent? Neem gerust contact op met Michael Toxopeus.
Deel deze pagina: