Terug naar het overzicht

Jeroen van Onna ‘De waardeloze commissaris’

Een Raad van Commissarissen is al lang niet meer voorbehouden aan grote bedrijven. Veel MKB’ers hebben er ook één. Doorgaans verlangen investeerders zo’n raad. De NOM doet dat ook. Er is de laatste jaren veel te doen geweest rond commissarissen. De Code Tabaksblat is ontwikkeld.

Commissarissen hoeven nog net geen eed af te leggen. Het is niet langer een vrijblijvend erebaantje, maar een serieuze positie in de organisatie met verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Ik ga daar in deze blog niet over uitweiden, maar grofweg komt het er op neer dat een commissaris werkgever is van de directie, toezicht houdt, betrokken is bij bepaalde belangrijke besluiten en adviseert.

En dan nu de praktijk. Ik heb intussen heel wat raden van commissarissen gezien, als deelgenoot of toehoorder. In willekeurige volgorde wat observaties:

  • De Ongewenste Commissaris. De ondernemer vindt het allemaal maar lastig, zo’n raad. Hij drilt zijn medewerkers om alles keurig te laten lijken als de commissarissen er zijn en hij geeft zelf zo min mogelijk informatie. De Ongewenste Commissaris kan weinig uitrichten, tenzij er een goede crisis in het bedrijf komt. Dan zal de ondernemer hem weten te vinden en kan zijn rol veranderen. Een andere ultieme consequentie voor de Ongewenste Commissaris is weggaan.
  • De Brood-commissaris. Er zijn mensen die van commissariaten hun werk maken, of dusdanig karige andere inkomsten hebben dat zij het van hun commissariaatje moeten hebben. De Brood-commissaris declareert elke zakdoek die hij snuit en probeert voortdurend zijn aanwezigheid te rechtvaardigen met allerlei, vaak onzinnige, adviezen en opmerkingen. Een ander trekje is dat hij steeds zal proberen om naast zijn commissariaat nog een adviesprojectje aan de ondernemer te slijten.
  • De Belangen Commissaris. Dit is vaak een ‘op bindende voordracht’ door een aandeelhouder benoemde commissaris. Dit kan een vazal van de ondernemer zijn, of iemand namens een investeerder, of nog erger: de investeerder zelf. Hij is vaak dominant aanwezig, maar het blijft gissen waarom hij zegt wat hij zegt. De Belangen Commissaris is herkenbaar aan een rolkoffer (met agenda’s).
  • De Vrouwelijke Commissaris. Commissarissen hebben de taak om alle belanghebbenden rond de onderneming in het oog te houden én de belangen van de onderneming zelf. Multitasken dus, en daar zijn vrouwen in beginsel nou eenmaal beter in dan mannen. Ik heb hele goede ervaringen met vrouwelijke commissarissen. Helaas bestaan ze bijna niet.
  • De Indek Commissaris. Zet de commissarissen-aansprakelijkheidsverzekering als eerste op de agenda. De Indek Commissaris kent de statuten, de aandeelhoudersovereenkomst én het bestuursreglement uit zijn hoofd. Hij is meer bezig met zijn eigen risico’s te ‘mitigeren’ dan de onderneming verder te helpen.
  • De Zend Commissaris. Dit type is voortdurend aan het woord om zijn al dan niet relevante ervaringen van elders tot in detail te etaleren. Zodoende werkt hij stevig aan de ondermijning van de eigenwaarde van de ondernemer. Immers, toen hij zélf nog aan het stuur stond van een onderneming, nou, toen liet hij het allemaal niet zomaar gebeuren… De Zend Commissaris slaat voortdurend de plank mis, want hij vergeet te luisteren.
  • De Snel Commissaris. Deze commissaris komt doorgaans te laat, heeft zijn stukken niet gelezen en probeert aanhoudend iedere discussie dusdanig te versimpelen dat de ondernemer er weinig meer aan heeft. De Snel Commissaris heeft het laatste model MacBook Air en checkt daarop tijdens de vergadering regelmatig zijn email. De Snel Commissaris moet na de vergadering altijd direct weg. Mogelijk zelfs eerder.
  • De Doe Commissaris. In de literatuur wordt hiervoor ook wel de term Beslis Commissaris gebruikt. Deze commissaris komt tussen vergaderingen door bij de ondernemer over de vloer om er ‘samen voor te gaan zitten’. En drukt dan zijn punten door. Tijdens vergaderingen is hij herkenbaar aan uitingen als: ‘Dan moet je dat zo doen’ of, omgekeerd: ‘Dat gaan we zo niet doen’.

Zonder de pretentie hiermee volledig te zijn, lijkt het me duidelijk dat commissarissen behoorlijk problematisch kunnen zijn voor een onderneming. Zeker gezien het feit dat bovengenoemde aandoeningen vaak ook gecombineerd voorkomen. In één persoon. Tel daarbij de eigenaardigheden op die zoal bij ondernemers worden waargenomen en je vraagt je af hoe het kan dat er überhaupt nog een order fatsoenlijk de deur uit gaat.

Tsja, hoe sluit je zo’n blog nou af als investment manager van een investeringsfonds dat zelf Raden van Commissarissen wil bij haar portefeuillebedrijven? En die ook zelf meervoudig commissaris is?

Hoewel mijn opsomming wellicht een feest van herkenning is, is een RvC een goed instrument. Veel ondernemers zijn soms best eenzaam in hun overwegingen, beslissingen en twijfels. En hebben er behoefte aan ook een beetje leiding te ontvangen, een klankbord te hebben, verantwoordelijkheden niet helemaal alleen te hoeven dragen. Wie je daarvoor moet hebben? Passende Mensen. Onthoudt bovenstaande lijst bij het zoeken en doe er je voordeel mee.

Jeroen van Onna

MKB bedrijven. Het ondernemerschap, de ideeën, de innovaties, het creëren van nieuwe dingen, slimme oplossingen: criminelen opsporen via het internet bijvoorbeeld. Maar ook productie vind ik mooi. Grote vrachtwagens vol met traditioneel gemaakte bakstenen die het fabrieksterrein afrijden. Prachtig. Het mooie van.. Lees meer