Gasunie: roep om uitbreiding gasinfrastructuur, Duitsland is 'investitionsfeindlich'

Het gasnetwerk moet ingrijpend worden vernieuwd, zegt Marcel Kramer, CEO van Gasunie, op het Europese gascongres Flame. Het moet op Europese schaal worden bekeken en aangepast. Maar beleidsmakers stellen zich moeizaam op. "Het vooruitzicht voor investeringen is negatief", volgens Kramer. Hij noemt de situatie in Duitsland zelfs "investitionsfeindlich". Veel aandacht gaat uit naar duurzame energie, terwijl gas in het verdomhoekje lijkt te zitten. En dat terwijl gas volgens Kramer "de schoonste en meest flexibele bron van energie" is, en de "ruggegraat van hernieuwbare energie".

Om dat ideaalbeeld te bereiken zou op Europese schaal samen moeten worden gewerkt, denkt Kramer. "De afgelopen vijf jaar is de roep om infrastructuur steeds luider geworden. En die roep zal niet afnemen, want marktpartijen zien economisch herstel aankomen én de eigen productie in Europa afnemen. Dat betekent meer import en meer import betekent meer infrastructuur."

Laszló Várró, hoofd strategie bij het Hongaarse oliebedrijf Mol Group en voormalig directeur prijs en economische analyse bij de Hongaarse toezichthouder, durft het nog wel sterker te zeggen dan Kramer: "Er is nu geen Europa. Het is een ongelooflijk gefragmenteerde en illiquide markt. Elk contract is precies zo opgesteld dat het niet mogelijk is om meer capaciteit en meer aanbod te creëren. De vraag hoe Europa met import om zal gaan, gaat uit van de impliciete assumptie van een volledig geïntegreerde gasmarkt. Die is er niet."

Niet alleen de Nabucco-pijplijn zou een bijdrage leveren aan diversificatie. De vondst en productie van gas uit onconventionele bronnen, zoals schaalgas uit kleisteen (vaak als shalegas aangeduid) heeft in Noord-Amerika een grote vlucht genomen, blijkt tijdens verschillende presentaties. Het gevolg is dat een deel van het vloeibare gas (liquified natural gas of LNG) dat voorheen voor de Amerikaanse markt bestemd was, nu richting Europa komt. Tijdens het congres wordt zelfs gespeculeerd of Noord-Amerika op termijn niet geheel zelfstandig zou kunnen draaien. Zo ver is het nog niet en het is nog maar de vraag of dat ooit zal gebeuren, maar het is een feit dat de gasstromen sinds een paar jaar anders over de wereld lopen.

Europa is belangrijk voor die gasstromen. Volgens Wolfgang Peters, lid van de Raad van Bestuur van RWE Transgas is het de tweede gasmarkt ter wereld en de grootste importeur. "Europa heeft de grootste gasdeficiëntie ter wereld." Deficiëntie is het gat tussen de eigen productie van gas en de behoefte eraan. Het is dus van groot belang om de toevoer van gas veilig te stellen. Diversificatie van het aanbod betekent dat de huidige pijpleidingen, die in Nederland en Duitsland zo’n 40 tot 50 jaar oud zijn, zullen moeten worden vernieuwd, nieuwe verbindingen zullen moeten worden aangelegd.

"Tot nu toe is het gasnet vanuit het nationale perspectief bekeken", zegt Kramer. "De regulering is niet toegesneden op het bouwen van interconnectoren." Dat kan in de toekomst niet meer, denkt hij. Er moet groter worden gedacht. Dat is echter moeilijk: "Er is geen one size fits all-oplossing en we kunnen de specifieke nationale voorwaarden niet zomaar negeren", schetst Kramer de situatie. "Zo kunnen we geen tienjarige investeringsplannen opstellen." Diezelfde trend ziet ook Graaf: "In Europa is een roep om meer harmonisatie. Tegelijkertijd hebben alle landen hun eigen plannen en regels voor verbetering. Dat gaat elkaar bijten."

Volker Lischke, hoofd Trading bij Dong, heeft wel een kanttekening: "Het heeft geen zin om te consolideren als dat betekent dat de bottlenecks simpelweg worden verplaatst naar de buitenste rand van het geconsolideerde gebied." Hij vreest dat de huidige samenwerking slechts leidt tot kleine, samenwerkende markten, bijvoorbeeld Nederland en Noord-Duitsland, maar dat van een echte verbetering van de infrastructuur geen sprake zal zijn. Maar, bevestigt ook hij: "Er is grote behoefte aan goede infrastructuur. Iemand gaat dat risico moeten nemen."

De oplossing is volgens Kramer een forum voor energiebalans op te richten, waar in eerste instantie alle eigenaren en beheerders van hogedruknetwerken lid van zijn. Die kunnen dan samen plannen maken om Europa voor te bereiden op de gediversificeerde toekomst.